Komponenty sukcesu

Uwaga!

Ten post zawiera śladowe ilości naukowych pojęć z zakresu psychologii. Z żadnym z nich nie należy się utożsamiać. Pamiętaj, że tylko niewielka część populacji generalniej może zostać zaklasyfikowana jako przejawiajaca skrajne natężenie danej cechy lub wymiaru temperamentu. Pozostałą część społeczeństwa charakteryzuje umiarkowany poziom opisywanych w artykule cech. Doświadczanie przewlekłego lęku nie musi zatem oznaczać wysokiej neurotyczności!

KOMPONENTY SUKCESU

Wszyscy dążymy do sukcesu, napędzani przez potrzeby samorealizacji – potrzeby, których większość z nas nie jest w stanie w pełni zaspokoić. Przez wiele lat grupa wielkich osobistości próbowała dowiedzieć się z jakiego powodu tylko niewielka część społeczeństwa zdolna jest do osiągania wspomnianego sukcesu. Po przeprowadzeniu wielu badań zyskaliśmy wystarczającą wiedzę, by wyodrębnić komponenty korelujące z podjętym w artykule tematem.

UMIEJĘTNOŚĆ ODRACZANIA GRATYFIKACJI

Pierwszym komponentem, który pomaga w osiąganiu sukcesu jest umiejętność odraczania gratyfikacji. Ludzie sukcesu to przeważnie jednostki, które zamiast marnowania czasu na niepotrzebne rzeczy, potrafią zająć się obowiązkami oraz skoncentrować swoje działania na ustalonych celach.

Umiejętność odraczania gratyfikacji kształtowana jest przez 3 czynniki: dziedziczność, samokontrolę oraz wpływ środowiska. Dziedziczność sprowadza się przede wszystkim do cech temperamentalnych, takich jak impulsywność. Ludzie impulsywni wykazują trudności w rezygnowaniu z nagród – wymagają, by ich gratyfikacja pojawiała się natychmiastowo. Zazwyczaj przerzucają również swoją uwagę na nowopojawiajace się w środowisku bodźce, zamiast koncentrować się na rzeczach istotnych.

Drugim wymiarem kształtującym UOG jest wpływ środowiska. W procesie dojrzewania i samorozwoju, ludzie uczą się w dużej mierze od najbliższego otoczenia – nazywa się to społeczne uczenie. Kształtujemy swoje postawy i zachowania bazując na obserwacjach, przyjmując różne tendencje od innych osób. Jeżeli zatem najbliższe otoczenie pokazuje, że odraczanie gratyfikacji przynosi więcej korzyści i wpływa na osiąganie sukcesu, adaptujemy takie zachowanie jako własne.

Na szczęście umiejętność odraczania gratyfikacji może zostać wyuczona dzięki mechanizmom samokontroli, takich jak zimny system emocjonalny – system odpowiedzialny za podejmowanie racjonalnych decyzji. W przeciwieństwie do gorącego systemu emocjonalnego, system ten pomaga w analizowaniu sytuacji oraz znajdywaniu najlepszego rozwiązania; nie służy zatem do bezwarunkowego i emocjonalnego reagowania na dany bodziec. Gorący system emocjonalny jest jednak mechanizmem podstawowym, a więc i najczęściej używanym. Dlatego umiejętność odraczania gratyfikacji wymaga pracy nad poziomem pobudzenia emocjonalnego  oraz wytworzena odpowiednych struktur poznawczych tak, by priorytetem w postrzeganiu sytuacji stał się zimny system emocjonalny. Precyzyjnie mówiąc: posługiwanie się ZSE sprowadza się do przygotowania wszystkich możliwych form reagowania na dystraktory oraz problemy odciągające uwagę od rzeczy najbardziej istotnych. Na przykład, jeżeli chcemy obejrzeć film lub poserfować po Internecie zamiast grać w pokera, powinniśmy stworzyć odpowiednie struktury umysłowe, które pomogą nam odroczyć tę gratyfikację – musimy być gotowi, by zablokować strony internetowe (czyli wyzbyć się konkretnych dystraktorów) lub po prostu przeprowadzić prostą kalkulację opłacalności podejmowania danych akcji – marnowania czasu lub zarabiania pieniędzy w pokerze.

Podsumowując, można dojść do wniosku, że umiejetność odraczania gratyfikacji bazuje na procesie samoregulacji. Ludzie monitorują włąsne zachowania, a następnie korygują je poprzez tworzenie odpowiednich struktur poznawczych pozwalających rozwiązywać problemy w każdy możliwy sposób.

WYTRWAŁOŚĆ

Wytrwałość nie oznacza jedynie pokonywania kolejnych przeszkód. Tak naprawdę oznacza dążenie do celu pomimo braku widocznych efektów, niezależnie od włożonego w pracę wysiłku. To właśnie dlatego jest ona uznawana za najważniejszy komponent, który czyni ludzi spełnionymi.

Czy ciągłe bad beaty są powodem do przerwania sesji? Czy nieustające downswingi są wystarczającą przyczyną, by na dobre porzucić pokera? Gdyby tak rzeczywiście było, Viktor „Isildur1” Blom powinien już dawno zmienić pracę. Mimo to jego wielkie przegrane nie zmieniają w żadnym stopniu sytuacji – nadal uznawany jest za jednego z najlepszych graczy o niezywkle dużym potencjale.

Jaka jest zatem recepta na bycie wytrwałym? Odpowiedzi powinniśmy szukać w psychologii poznawczej. Akceptowanie przytrafiających się sytuacji z pewnością bardzo pomaga. Ludzie powinni uświadamiać sobie, że nie zawsze wszystko będzie toczyć się po ich myśli. Prawdą jest po prostu, że „shit happens”. Downswingi, bad beaty i suck-outy będą przytrafiać się zawsze - wyluzuj, skup się na grze i podejmowaniu jak najbardziej optymalnych decyzji. Któregoś dnia EV+ odda każdego dolara.

NASTROJE I EMOCJE

Afekty wykazują znaczącą korelację z procesami motywacyjnymi. Pozytywne nastroje oraz emocje sprawiają, że ludzie podejmują odpowiednie działania. Dostrzeganie celu w tym co robimy wymaga odrobiny nadziei oraz optymizmu – emocji, które podnoszą poziom energii i nastrajają do optymalnego funkcjonowania.

Negatywne afekty mają jednak niekorzystny wpływ na motywacje i zachowania ludzi. Występowanie emocji takich jak lęk może być nie tylko sygnałem powiadamiającym o zbyt wysokim poziomie pobudzenia kory mózgowej, lecz również stać się przyczyną postawy unikającej. Ludzie funkcjonujący w stanie stresu oraz pod naciskiem emocjonalnym mają tendencje do reorganizowania swojej uwagi – zamiast koncentrować się na istotnych w danej chwili rzeczach, przeszukują swoje otoczenie pod kątem potencjalnych zagrożeń – na przykład gracz pokerowy może obawiać się utraty pieniędzy, więc odkłada sesję „na później”, by teraz zająć się pierdołami. Swoją drogą: taki rodzaj zachowania może zostać zaklasyfikowany jako specyficzny rodzaj tiltu – w końcu nie zarabianie pieniędzy jest niemal równoznaczne z ich utratą.

Tak jak w każdym aspekcie naszego życia genetyka odgrywa priorytetową rolę. Niektóre z wymiarów temperamentalnych są mocno związane z doświadczaniem afektów. Wymiary te to m.in. neurotyczność i ekstrawersja – komponenty osobowościowe skorelowane z bazowym poziomem emocjonalnym. Na przykład, im większa jest neurotyczność danej osoby, tym wyższy odczuwa ona poziom lęku. I w tym pomóc mogą jednak procesy poznawcze. Ludzie mogą nauczyć się radzić sobie ze stresem oraz kontrolować swoje pobudzenie emocjonalne. Temat ten zostanie jednak rozwinięty w jednym z następnych postów!


Edycja: Moon